Biện Pháp Thi Công Chống Cháy Lan Trong Hệ Thống MEP Theo Tiêu Chuẩn PCCC Mới Nhất, Có file mẫu áp dụng vào trong dự án thực tế

1. Tổng Quan Về Biện Pháp Thi Công Chống Cháy Lan Trong Hệ Thống MEP

Trong các công trình xây dựng hiện đại như chung cư cao tầng, trung tâm thương mại, nhà máy công nghiệp, khách sạn, bệnh viện hoặc tòa nhà văn phòng, hệ thống MEP luôn đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với quá trình vận hành kỹ thuật của toàn bộ công trình. Các hệ thống cơ điện bao gồm điện, cấp thoát nước, điều hòa không khí, thông gió, phòng cháy chữa cháy và hệ thống điều khiển tự động đều được bố trí xuyên qua nhiều tầng, nhiều khu vực và liên kết trực tiếp với kết cấu công trình.

Tuy nhiên, bên cạnh vai trò vận hành kỹ thuật, hệ thống MEP cũng là khu vực tiềm ẩn nguy cơ cháy lan cực kỳ lớn nếu không được xử lý chống cháy đúng tiêu chuẩn kỹ thuật. Đặc biệt tại các vị trí xuyên sàn, xuyên tường, hộp kỹ thuật hoặc trục đứng tập trung nhiều đường ống và cáp điện, lửa và khói có thể lan truyền rất nhanh từ tầng này sang tầng khác khi xảy ra hỏa hoạn.

Table of Contents

Chính vì vậy, biện pháp thi công chống cháy lan trong hệ thống MEP là hạng mục bắt buộc trong hầu hết các dự án xây dựng hiện nay. Việc thi công đúng tiêu chuẩn không chỉ giúp công trình đáp ứng yêu cầu nghiệm thu phòng cháy chữa cháy mà còn góp phần đảm bảo an toàn cho con người, hạn chế thiệt hại tài sản và giảm nguy cơ cháy lan trên diện rộng.

Hiện nay, công tác chống cháy lan thường được áp dụng cho nhiều hạng mục kỹ thuật khác nhau như hệ thống ống gió HVAC, ống thép cấp thoát nước, ống nhựa uPVC, máng cáp điện, cáp tín hiệu, hộp kỹ thuật MEP và các vị trí xuyên sàn hoặc xuyên tường có yêu cầu chống cháy theo thiết kế.

2. Vai Trò Của Hệ Thống Chống Cháy Lan Trong Công Trình

Trong thực tế vận hành công trình, nguyên nhân gây thiệt hại nghiêm trọng trong các vụ cháy không chỉ đến từ ngọn lửa mà còn xuất phát từ tốc độ lan truyền của khói nóng và khí độc thông qua các trục kỹ thuật MEP. Nếu các vị trí xuyên sàn và xuyên tường không được xử lý kín bằng vật liệu chống cháy chuyên dụng, toàn bộ hệ thống kỹ thuật có thể trở thành đường dẫn khiến đám cháy lan rộng chỉ trong thời gian rất ngắn.

Hệ thống chống cháy lan được thiết kế nhằm chia tách công trình thành nhiều vùng ngăn cháy độc lập. Khi xảy ra cháy, ngọn lửa sẽ được giới hạn trong khu vực ban đầu thay vì lan sang các khu vực lân cận hoặc các tầng phía trên. Điều này giúp tăng thời gian thoát hiểm cho người bên trong công trình và tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng cứu hộ triển khai công tác chữa cháy.

Ngoài khả năng ngăn lửa, hệ thống chống cháy lan còn đóng vai trò rất quan trọng trong việc hạn chế tốc độ lan truyền của khói độc thông qua hệ thống thông gió và hộp kỹ thuật. Trong nhiều trường hợp, khói độc chính là nguyên nhân gây thương vong lớn hơn cả ngọn lửa.

Bên cạnh đó, việc thi công chống cháy lan đúng kỹ thuật còn giúp bảo vệ kết cấu bê tông, kết cấu thép và các hệ thống kỹ thuật quan trọng khỏi tác động của nhiệt độ cao. Đối với các công trình đặc thù như trung tâm dữ liệu, nhà máy điện tử hoặc bệnh viện, khả năng duy trì hoạt động của hệ thống kỹ thuật sau sự cố cháy có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

3. Tiêu Chuẩn Áp Dụng Trong Thi Công Chống Cháy Lan Hệ Thống MEP

Toàn bộ công tác thi công và nghiệm thu chống cháy lan cho hệ thống MEP cần tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy chuẩn xây dựng và quy định phòng cháy chữa cháy hiện hành nhằm đảm bảo khả năng chịu lửa thực tế của hệ thống.

Một số tiêu chuẩn phổ biến thường được áp dụng trong thi công chống cháy lan bao gồm TCVN 2622 về phòng cháy chống cháy cho nhà và công trình, TCVN 6160 dành cho nhà cao tầng, QCVN 06/BXD về an toàn cháy cho nhà và công trình, cùng với các tiêu chuẩn quốc tế như ASTM E814, UL 1479 hoặc NFPA 90A đối với hệ thống HVAC và Firestop.

Ngoài việc tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật, nhà thầu thi công còn phải đảm bảo toàn bộ vật liệu chống cháy sử dụng tại công trình có đầy đủ chứng nhận kiểm định, CO-CQ và hồ sơ kỹ thuật theo yêu cầu của chủ đầu tư cũng như cơ quan phòng cháy chữa cháy.

Trong quá trình thi công, các vị trí chống cháy lan phải được thực hiện đúng theo bản vẽ shopdrawing đã được phê duyệt. Mọi thay đổi liên quan đến vật liệu, kích thước lỗ mở hoặc giải pháp Firestop đều cần được tư vấn giám sát và chủ đầu tư chấp thuận trước khi triển khai ngoài hiện trường.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn kỹ thuật không chỉ giúp hệ thống đạt yêu cầu nghiệm thu mà còn hạn chế các rủi ro phát sinh trong quá trình vận hành công trình về sau.

4. Vật Liệu Sử Dụng Trong Hệ Thống Chống Cháy Lan

4.1 Bông khoáng chống cháy

Bông khoáng chống cháy là vật liệu được sử dụng phổ biến nhất trong hệ thống Firestop nhờ khả năng chịu nhiệt cao và đặc tính không bắt cháy. Loại vật liệu này thường có tỷ trọng từ 80kg/m³ đến 120kg/m³ và có thể chịu nhiệt ở mức rất cao mà vẫn duy trì khả năng cách nhiệt ổn định.

Trong thi công thực tế, bông khoáng được sử dụng để chèn kín các khe hở xung quanh đường ống, máng cáp hoặc hệ thống ống gió nhằm ngăn chặn sự lan truyền của lửa, khói và nhiệt độ giữa các khu vực chống cháy.

Ngoài khả năng chống cháy hiệu quả, bông khoáng còn giúp tăng khả năng cách âm, giảm truyền rung động và hạn chế thất thoát nhiệt trong hệ thống HVAC.

4.2 Keo chống cháy Firestop Sealant

Keo chống cháy là vật liệu quan trọng trong hệ thống Firestop vì đây là lớp hoàn thiện cuối cùng giúp bịt kín hoàn toàn các khe hở còn lại sau khi chèn bông khoáng.

Loại keo này có khả năng chịu nhiệt cao, độ bám dính tốt và không bị nứt gãy khi kết cấu giãn nở do nhiệt độ thay đổi. Khi xảy ra cháy, lớp keo Firestop giúp ngăn khói và khí độc lan truyền qua các khe hở nhỏ mà mắt thường khó quan sát.

Hiện nay, nhiều loại keo chống cháy còn được tích hợp khả năng chống nước, chống bụi và chống rung nhằm nâng cao độ bền cho hệ thống kỹ thuật trong quá trình vận hành lâu dài.

4.3 Tấm chống cháy

Đối với các hộp kỹ thuật lớn hoặc khu vực tập trung nhiều đường ống và cáp điện, nhà thầu thường sử dụng tấm chống cháy chuyên dụng nhằm tăng khả năng chịu lửa cho toàn bộ hệ thống.

Các loại tấm phổ biến hiện nay bao gồm tấm Calcium Silicate, tấm Vermiculite, tấm Cemboard chống cháy hoặc tấm thạch cao chịu nhiệt. Những vật liệu này có khả năng duy trì tính ổn định cơ học trong điều kiện nhiệt độ cao và giúp kéo dài thời gian chịu lửa theo yêu cầu thiết kế.

Tùy theo cấp độ chống cháy của công trình, chiều dày và chủng loại tấm chống cháy sẽ được lựa chọn phù hợp nhằm đảm bảo khả năng chịu lửa từ 60 phút đến 180 phút hoặc cao hơn.

4.4 Firestop Collar cho hệ thống ống nhựa

Đối với hệ thống ống nhựa uPVC xuyên sàn hoặc xuyên tường, việc sử dụng Firestop Collar là yêu cầu gần như bắt buộc trong các công trình cao tầng hiện nay.

Khi xảy ra cháy, ống nhựa sẽ nóng chảy rất nhanh và tạo ra khoảng trống lớn xuyên qua kết cấu chống cháy. Điều này khiến lửa và khói có thể lan truyền sang các khu vực khác với tốc độ cực kỳ nguy hiểm.

Firestop Collar được thiết kế với lớp vật liệu giãn nở nhiệt bên trong. Khi gặp nhiệt độ cao, lớp vật liệu này sẽ nở ra và bịt kín hoàn toàn đường ống sau khi nhựa bị cháy, từ đó ngăn chặn hiệu quả sự lan truyền của lửa và khói.

5. Biện Pháp Thi Công Chống Cháy Lan Cho Hệ Thống Đường Ống (PVC, uPVC Và Ống Kim Loại)

Trong hệ thống MEP của các công trình hiện đại, hệ thống đường ống kỹ thuật thường xuyên xuyên qua sàn bê tông, tường chống cháy và các hộp kỹ thuật đứng. Đây là những vị trí tiềm ẩn nguy cơ rất lớn làm lửa, khói và khí nóng lan truyền sang các khu vực khác khi xảy ra hỏa hoạn.

Tùy theo vật liệu đường ống như PVC, uPVC hay ống kim loại, giải pháp chống cháy lan sẽ được lựa chọn phù hợp nhằm đảm bảo giới hạn chịu lửa theo yêu cầu thiết kế của công trình và đáp ứng tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy hiện hành.

5.1 Biện pháp thi công chống cháy lan cho ống PVC và uPVC

Ống PVC và uPVC thường được sử dụng trong hệ thống thoát nước thải, thoát nước ngưng điều hòa, thông hơi hoặc cấp thoát nước dân dụng. Tuy nhiên, đây là nhóm vật liệu có khả năng nóng chảy nhanh khi tiếp xúc với nhiệt độ cao. Khi xảy ra cháy, phần nhựa sẽ bị biến dạng hoặc cháy hoàn toàn, tạo thành khoảng hở lớn xuyên qua sàn hoặc tường chống cháy, từ đó làm ngọn lửa và khói độc lan truyền rất nhanh sang các khu vực khác.

Để hạn chế nguy cơ này, toàn bộ vị trí đường ống nhựa xuyên sàn hoặc xuyên tường đều phải được xử lý bằng hệ thống Firestop chuyên dụng theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Trước khi thi công, đội kỹ thuật cần kiểm tra chính xác kích thước đường ống, chiều dày kết cấu và kích thước lỗ mở thực tế nhằm lựa chọn giải pháp chống cháy phù hợp với hồ sơ thiết kế được phê duyệt.

Sau khi hoàn thành lắp đặt đường ống, khu vực xuyên sàn sẽ được vệ sinh sạch bụi bẩn, dầu mỡ và vật liệu dư thừa nhằm đảm bảo độ bám dính của keo chống cháy và tăng chất lượng hoàn thiện hệ thống.

Tiếp theo, bông khoáng chống cháy có tỷ trọng phù hợp sẽ được chèn kín toàn bộ khe hở giữa đường ống và kết cấu bê tông. Quá trình chèn bông khoáng cần được thực hiện cẩn thận nhằm đảm bảo mật độ đồng đều và không để xuất hiện khe hở làm giảm hiệu quả chống cháy của hệ thống.

Sau khi hoàn thiện lớp bông khoáng, keo chống cháy Firestop Sealant sẽ được phủ kín hai mặt xuyên sàn hoặc xuyên tường nhằm tạo lớp ngăn khói và ngăn khí nóng hiệu quả.

Đối với hệ thống ống nhựa xuyên sàn, Firestop Collar là thiết bị gần như bắt buộc trong các công trình cao tầng hiện nay. Thiết bị này được lắp cố định tại mặt dưới sàn bằng bulong nở hoặc vít chuyên dụng. Khi xảy ra cháy, lớp vật liệu giãn nở nhiệt bên trong collar sẽ tự động nở ra để bóp kín đường ống sau khi phần nhựa bị cháy chảy, từ đó ngăn chặn hiệu quả sự lan truyền của lửa và khói sang các tầng khác.

Tại các khu vực tập trung nhiều đường ống nhựa trong cùng một hộp kỹ thuật, nhà thầu cần xử lý đồng bộ toàn bộ hệ thống Firestop nhằm đảm bảo tất cả khe hở đều được bịt kín đúng yêu cầu kỹ thuật.

5.2 Biện pháp thi công chống cháy lan cho hệ thống ống kim loại

Hệ thống ống kim loại bao gồm ống thép đen, ống thép mạ kẽm, ống đồng hoặc inox thường được sử dụng trong hệ thống cấp nước, chữa cháy, điều hòa không khí và khí nén công nghiệp.

Mặc dù kim loại không phải vật liệu dễ cháy như nhựa, nhưng khả năng dẫn nhiệt của kim loại lại rất cao. Khi xảy ra hỏa hoạn, nhiệt lượng có thể truyền dọc theo đường ống và làm tăng nguy cơ cháy lan sang các khu vực khác nếu không được xử lý chống cháy đúng tiêu chuẩn.

Đối với các vị trí ống kim loại xuyên sàn hoặc xuyên tường chống cháy, đội thi công cần thực hiện đầy đủ các bước xử lý Firestop nhằm đảm bảo khả năng chịu lửa cho toàn bộ hệ thống kỹ thuật.

Đầu tiên, toàn bộ khu vực thi công phải được vệ sinh sạch sẽ nhằm loại bỏ bụi bẩn, dầu mỡ và vật liệu dư thừa còn sót lại sau quá trình lắp đặt đường ống.

Tiếp theo, nhà thầu tiến hành lắp đặt ống lồng bằng thép hoặc tôn mạ kẽm tại vị trí xuyên kết cấu. Kích thước ống lồng cần phù hợp với đường kính đường ống và chiều dày lớp bảo ôn nếu có.

Sau khi cố định đường ống, bông khoáng chống cháy sẽ được chèn kín vào khoảng hở giữa đường ống và kết cấu bê tông. Lớp bông khoáng này có tác dụng cách nhiệt, hạn chế truyền nhiệt và ngăn cháy lan sang các khu vực lân cận.

Sau đó, lớp keo chống cháy Firestop được phủ kín hai mặt xuyên sàn nhằm đảm bảo độ kín khí và tăng hiệu quả chống cháy cho hệ thống.

Đối với các hệ thống đường ống có bọc bảo ôn như hệ thống nước lạnh HVAC hoặc đường ống đồng điều hòa, phần bảo ôn tại vị trí xuyên sàn cần được xử lý đồng bộ nhằm tránh hiện tượng cháy lan thông qua lớp cách nhiệt hoặc phát sinh ngưng tụ nước làm ảnh hưởng đến chất lượng vật liệu chống cháy.

Tại các trục kỹ thuật tập trung nhiều đường ống kim loại, việc thi công chống cháy lan cần được phối hợp đồng bộ với hệ thống điện và HVAC nhằm đảm bảo toàn bộ khe hở được xử lý kín theo đúng yêu cầu thiết kế và tiêu chuẩn PCCC.

6. Biện Pháp Thi Công Chống Cháy Lan Cho Hệ Thống Ống Gió HVAC

Trong hệ thống HVAC, ống gió là tuyến lan truyền khói nóng và khí độc cực kỳ nguy hiểm nếu không được xử lý chống cháy đúng kỹ thuật. Khi xảy ra sự cố cháy nổ, khói có thể lan truyền thông qua hệ thống thông gió sang nhiều khu vực khác chỉ trong thời gian rất ngắn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác thoát hiểm và cứu hộ cứu nạn.

Để hạn chế nguy cơ này, toàn bộ vị trí ống gió xuyên qua vách chống cháy hoặc sàn bê tông đều phải được xử lý chống cháy theo đúng tiêu chuẩn thiết kế.

Trước khi thi công, đội kỹ thuật cần kiểm tra kích thước lỗ mở thực tế nhằm đảm bảo đủ khoảng hở cho vật liệu chống cháy nhưng vẫn duy trì độ kín cần thiết cho hệ thống Firestop.

Sau đó, bông khoáng chống cháy được chèn kín xung quanh ống gió nhằm tạo lớp cách nhiệt và ngăn khói hiệu quả. Tùy theo yêu cầu thiết kế, lớp bông khoáng có thể được kết hợp với tấm chống cháy hoặc tôn gia cường nhằm tăng khả năng chịu lửa cho toàn bộ hệ thống.

Đối với các hệ thống ống gió có bọc bảo ôn, phần vật liệu cách nhiệt tại vị trí xuyên sàn hoặc xuyên tường cần được xử lý đồng bộ nhằm tránh làm giảm hiệu quả chống cháy của hệ thống.

Đặc biệt, tại các vị trí xuyên vách chống cháy, hệ thống Fire Damper hoặc Smoke Damper sẽ được lắp đặt theo đúng bản vẽ thiết kế. Khi nhiệt độ vượt quá ngưỡng cho phép, van chặn lửa sẽ tự động đóng lại nhằm ngăn lửa và khói lan truyền sang khu vực khác thông qua hệ thống HVAC.

Sau khi hoàn thiện, toàn bộ hệ thống cần được kiểm tra khả năng đóng mở của van FD, độ kín của vật liệu chống cháy và tính ổn định cơ học của hệ thống treo đỡ trước khi nghiệm thu đưa vào sử dụng.

7. Biện Pháp Thi Công Chống Cháy Lan Cho Hệ Thống Thang Máng Cáp

Hệ thống thang máng cáp điện là khu vực tập trung số lượng lớn dây điện động lực, cáp điều khiển và cáp tín hiệu của toàn bộ công trình. Khi xảy ra cháy, lớp vỏ nhựa của dây cáp có thể sinh ra lượng lớn khói độc và làm đám cháy lan truyền rất nhanh trong các trục kỹ thuật.

Vì vậy, toàn bộ vị trí thang máng cáp xuyên sàn hoặc xuyên tường đều phải được xử lý chống cháy lan bằng vật liệu Firestop chuyên dụng nhằm đảm bảo khả năng chịu lửa theo yêu cầu thiết kế.

Sau khi hoàn tất lắp đặt thang máng cáp, đội thi công sẽ tiến hành vệ sinh toàn bộ khu vực xuyên sàn nhằm loại bỏ bụi bẩn và vật liệu dư thừa còn sót lại trong quá trình thi công.

Tiếp theo, hệ thống bông khoáng chống cháy sẽ được chèn kín xung quanh máng cáp và giữa các bó cáp nhằm tạo lớp ngăn nhiệt và ngăn khói hiệu quả. Đối với các tuyến cáp có mật độ lớn, nhà thầu thường sử dụng kết hợp tấm chống cháy, vữa chống cháy hoặc gối chống cháy chuyên dụng nhằm tăng khả năng chịu lửa cho toàn bộ hệ thống.

Sau khi hoàn thiện lớp bông khoáng, keo chống cháy Firestop sẽ được phủ kín các khe hở còn lại nhằm đảm bảo độ kín khí tuyệt đối và ngăn khói lan truyền giữa các khu vực.

Trong nhiều công trình hiện đại, hệ thống thang máng cáp còn được sơn phủ chống cháy hoặc bọc lớp bảo vệ chống cháy chuyên dụng nhằm kéo dài thời gian hoạt động của hệ thống điện khi xảy ra hỏa hoạn.

Toàn bộ hệ thống chống cháy lan cho thang máng cáp cần được kiểm tra kỹ về độ kín, khả năng chịu lửa và tính đồng bộ với hồ sơ thiết kế trước khi đưa vào nghiệm thu và vận hành chính thức.

8. Kết Luận

Biện pháp thi công chống cháy lan trong hệ thống MEP là hạng mục đặc biệt quan trọng trong các công trình hiện đại. Việc thi công đúng kỹ thuật tại các vị trí xuyên sàn, xuyên tường và hộp kỹ thuật giúp hạn chế tối đa nguy cơ lan truyền lửa, khói và khí độc giữa các khu vực khi xảy ra sự cố cháy nổ.

Để hệ thống chống cháy lan đạt hiệu quả cao, nhà thầu cần lựa chọn vật liệu đạt kiểm định, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật và thực hiện thi công theo đúng tiêu chuẩn của nhà sản xuất cũng như hồ sơ thiết kế được phê duyệt.

Một hệ thống chống cháy lan được thi công đạt chuẩn không chỉ giúp công trình đáp ứng yêu cầu nghiệm thu phòng cháy chữa cháy mà còn góp phần bảo vệ tính mạng con người, hạn chế thiệt hại tài sản và đảm bảo vận hành an toàn lâu dài cho toàn bộ công trình.

TẢI FILE BIỆN PHÁP THI CÔNG HỆ THỐNG CHỐNG CHÁY LAN

Bạn có thể tải file mẫu biện pháp thi công hệ thống chống cháy lan trong hệ thống MEP để tham khảo cho hồ sơ kỹ thuật, hồ sơ đấu thầu hoặc đệ trình hồ sơ biện pháp thi công 👉