BIỆN PHÁP THI CÔNG LẮP ĐẶT MÁY LẠNH CỤC BỘ – QUY TRÌNH LẮP ĐẶT, NGHIỆM THU CHI TIẾT

1. Tổng quan về biện pháp thi công lắp đặt máy lạnh cục bộ

1.1. Phạm vi áp dụng

Biện pháp thi công lắp đặt máy lạnh cục bộ được áp dụng cho công tác lắp đặt hệ thống điều hòa không khí sử dụng thiết bị dạng Split, gồm một dàn nóng kết nối với một dàn lạnh tương ứng thông qua đường ống đồng dẫn môi chất lạnh. Các loại thiết bị thuộc phạm vi áp dụng gồm:

• Máy lạnh treo tường: Dàn lạnh được lắp trực tiếp trên tường, thường sử dụng cho phòng làm việc, phòng họp, cửa hàng, căn hộ và các không gian có diện tích nhỏ.
• Máy lạnh cassette âm trần: Dàn lạnh được lắp phía trên trần, mặt nạ thổi gió bố trí đồng bộ với kiến trúc trần, thường sử dụng cho văn phòng, nhà hàng, cửa hàng và khu vực thương mại.
• Máy lạnh âm trần nối ống gió loại cục bộ: Dàn lạnh được lắp giấu phía trên trần, kết nối với hệ thống ống gió và miệng gió để phân phối không khí đến không gian sử dụng.
• Máy lạnh loại tủ đứng hoặc đặt sàn: Dàn lạnh gắn đặt sàn, thường áp dụng những khu vực rộng, yêu cầu làm lạnh nhanh

Đối với các loại máy lạnh trên, công tác thi công lắp đặt bao gồm lắp đặt dàn lạnh, lắp đặt dàn nóng tương ứng, thi công lắp đặt đường ống đồng, đường ống nước ngưng, đấu nối điện, thử kín, hút chân không, nạp môi chất lạnh bổ sung khi cần thiết và chạy thử hệ thống.

1.2. Mục đích của biện pháp thi công lắp đặt máy lạnh cục bộ

Việc lập biện pháp thi công lắp đặt máy lạnh cục bộ nhằm đảm bảo quá trình lắp đặt máy lạnh cục bộ được thực hiện đúng bản vẽ thiết kế, hướng dẫn kỹ thuật của nhà sản xuất và yêu cầu của dự án. Các mục tiêu chính bao gồm:

• Đảm bảo vị trí lắp đặt dàn nóng và dàn lạnh phù hợp với thiết kế, thuận tiện cho vận hành và bảo trì.
• Đảm bảo hệ thống đường ống đồng được thi công đúng kỹ thuật, hạn chế tối đa nguy cơ rò rỉ môi chất lạnh.
• Đảm bảo đường ống nước ngưng có độ dốc phù hợp, thoát nước tốt và không gây hiện tượng đọng nước.
• Đảm bảo thiết bị được cố định chắc chắn, vận hành ổn định, hạn chế rung động và tiếng ồn.
• Đảm bảo công tác thử áp, hút chân không và chạy thử được thực hiện đầy đủ trước khi bàn giao.
• Đảm bảo an toàn lao động, an toàn điện và vệ sinh khu vực thi công trong suốt quá trình thực hiện.

2. Căn cứ lập biện pháp thi công lắp đặt máy lạnh cục bộ

Biện pháp thi công lắp đặt máy lạnh cục bộ  được lập dựa trên các tài liệu sau:

• Hồ sơ thiết kế hệ thống điều hòa không khí đã được chủ đầu tư phê duyệt.
• Bản vẽ thi công thể hiện vị trí lắp đặt dàn nóng, dàn lạnh, đường ống đồng, đường ống nước ngưng và nguồn cấp điện.
• Hồ sơ phê duyệt vật liệu, thiết bị và chủng loại máy lạnh được sử dụng tại công trình.
• Tài liệu hướng dẫn lắp đặt, vận hành và bảo trì của nhà sản xuất.
• Các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành có liên quan đến hệ thống điều hòa không khí, an toàn điện và an toàn thi công xây dựng.
• Quy định về an toàn lao động, phòng cháy chữa cháy và nội quy công trường.

Các tiêu chuẩn được tài liệu gốc viện dẫn gồm TCVN 5687, TCXD 232, TCVN 3288 và các tài liệu liên quan. Khi áp dụng cho dự án thực tế, cần kiểm tra phiên bản và tình trạng hiệu lực của từng tiêu chuẩn.

3. Công tác chuẩn bị trước khi thi công

3.1. Khảo sát hiện trường và lập bản vẽ thi công

Trước khi triển khai lắp đặt, nhà thầu tiến hành khảo sát mặt bằng thực tế để kiểm tra điều kiện thi công và đối chiếu với hồ sơ thiết kế. Các nội dung cần kiểm tra gồm:

• Vị trí lắp đặt dàn lạnh có phù hợp với công năng sử dụng, kiến trúc và bố trí nội thất hay không.
• Vị trí lắp đặt dàn nóng có đảm bảo thông thoáng, thuận tiện giải nhiệt và bảo trì thiết bị hay không.
• Tuyến đường ống đồng có phù hợp với mặt bằng, hạn chế chiều dài và số lượng đoạn uốn không cần thiết hay không.
• Vị trí đường ống nước ngưng có đảm bảo khả năng thoát nước và thuận tiện kết nối với hệ thống thoát nước chung hay không.
• Nguồn cấp điện có đáp ứng yêu cầu về điện áp, công suất và thiết bị bảo vệ của máy lạnh hay không.
• Các vị trí xuyên tường, xuyên sàn có được xác định rõ và có giải pháp hoàn thiện phù hợp hay không.

Sau khi khảo sát, nhà thầu lập bản vẽ thi công thể hiện vị trí thiết bị, cao độ lắp đặt, hướng đi đường ống đồng, đường ống nước ngưng và các chi tiết giá đỡ. Bản vẽ cần được phối hợp với các hệ thống điện, cấp thoát nước, thông gió, phòng cháy chữa cháy và các hạng mục xây dựng khác để hạn chế xung đột trong quá trình thi công.

3.2. Chuẩn bị vật tư và thiết bị

Vật tư được chuẩn bị theo chủng loại, quy cách và khối lượng đã được phê duyệt. Các vật tư chính gồm:

• Máy lạnh cục bộ theo đúng công suất, chủng loại và cấu hình thiết kế.
• Ống đồng dẫn môi chất lạnh đúng đường kính và chiều dày theo yêu cầu của thiết bị.
• Bảo ôn cách nhiệt chuyên dụng cho đường ống đồng.
• Ống thoát nước ngưng, phụ kiện nối ống và vật liệu cách nhiệt khi cần thiết.
• Giá đỡ dàn nóng, bulông, đai ốc và đệm cao su chống rung.
• Ty ren, thanh treo, tắc kê và phụ kiện cố định dàn lạnh.
• Dây điện nguồn, dây điều khiển, ống luồn dây và thiết bị bảo vệ theo thiết kế.
• Vật liệu hàn ống đồng, khí nitơ và các vật tư phụ phục vụ thi công.

Khi tiếp nhận thiết bị, cần kiểm tra nhãn hiệu, model, công suất, tình trạng bên ngoài và phụ kiện đi kèm. Thiết bị phải được bảo quản tại khu vực khô ráo, tránh va đập và không để nước hoặc bụi bẩn xâm nhập vào các đầu nối. Ống đồng cần được bịt kín hai đầu trong suốt quá trình lưu kho và vận chuyển để ngăn bụi, hơi ẩm xâm nhập vào bên trong.

3.3. Chuẩn bị mặt bằng thi công

• Nhà thầu phối hợp với ban quản lý dự án, tư vấn giám sát và các đơn vị liên quan để tiếp nhận mặt bằng thi công.
• Khu vực lắp đặt phải được vệ sinh, dọn dẹp vật cản và đảm bảo đủ không gian thao tác.
• Đối với khu vực lắp đặt dàn lạnh âm trần, cần kiểm tra tiến độ hoàn thiện trần, kết cấu treo, hệ thống đèn chiếu sáng, ống gió và các hệ thống kỹ thuật liên quan.
• Đối với khu vực đặt dàn nóng, cần kiểm tra bệ đỡ hoặc vị trí lắp giá treo, lối vận chuyển thiết bị và khả năng tiếp cận phục vụ bảo trì.
• Trước khi khoan hoặc cố định thiết bị, cần kiểm tra kết cấu và các hệ thống kỹ thuật hiện hữu để tránh làm hư hỏng đường điện, đường nước hoặc các hạng mục đã thi công.

3.4. Bố trí nhân lực và thiết bị thi công

Nhân lực được bố trí theo tiến độ và khối lượng công việc thực tế. Các vị trí chính gồm cán bộ phụ trách thi công, kỹ sư hệ thống điều hòa, tổ trưởng và công nhân lắp đặt.

Công tác thi công cần có sự phối hợp giữa nhóm lắp đặt thiết bị, nhóm gia công đường ống đồng và nhóm đấu nối điện. Việc phân chia công việc rõ ràng giúp hạn chế chồng chéo và đảm bảo chất lượng từng công đoạn. Các thiết bị cần chuẩn bị gồm:

• Máy khoan, máy bắn laser, thước dây và nivo để định vị thiết bị.
• Bộ dụng cụ cắt, nong, loe và uốn ống đồng.
• Thiết bị hàn ống đồng và bình khí nitơ.
• Máy hút chân không và đồng hồ đo áp suất.
• Bộ dụng cụ kiểm tra rò rỉ và cân điện tử nạp môi chất lạnh.
• Bộ dụng cụ siết bulông, cờ lê và mỏ lết.
• Thang nhôm, giàn giáo và xe nâng phục vụ thi công trên cao.
• Pa lăng hoặc xe cẩu khi cần vận chuyển thiết bị có trọng lượng lớn.
• Thiết bị bảo hộ cá nhân và dụng cụ an toàn điện.

Các dụng cụ đo kiểm cần được kiểm tra tình trạng hoạt động trước khi sử dụng.

4. Biện pháp thi công lắp đặt dàn lạnh

Dàn lạnh là thiết bị trực tiếp xử lý và phân phối không khí trong phòng. Vì vậy, vị trí lắp đặt phải đảm bảo khả năng trao đổi nhiệt, phân phối gió, thoát nước ngưng và thuận tiện cho công tác bảo trì.

4.1. Lắp đặt máy lạnh cassette âm trần

Bước 1: Xác định vị trí lắp đặt

Căn cứ bản vẽ thiết kế và hiện trạng trần, tiến hành xác định tâm máy và vị trí các điểm treo dàn lạnh.

Có thể sử dụng tấm bìa có kích thước tương ứng với thiết bị để đánh dấu vị trí tâm máy và các lỗ treo trên mặt bằng.

Sau đó sử dụng máy laser hoặc quả rọi để chuyển các vị trí đã định vị lên kết cấu trần phía trên.

Trước khi khoan cần kiểm tra khu vực kết cấu, tránh khoan trúng hệ thống điện, đường ống kỹ thuật hoặc các hạng mục đã được lắp đặt.

Bước 2: Lắp đặt ty treo và giá đỡ

Tiến hành khoan lỗ và lắp đặt tắc kê, ty ren hoặc phụ kiện treo theo đúng thiết kế.

Các điểm treo phải được cố định chắc chắn vào kết cấu chịu lực, không được treo trực tiếp vào hệ khung trần trang trí nếu không có giải pháp được phê duyệt.

Chiều dài ty treo được điều chỉnh phù hợp với cao độ trần hoàn thiện và vị trí lắp đặt thiết bị.

Bước 3: Đưa dàn lạnh lên vị trí lắp đặt

Tùy theo trọng lượng và điều kiện mặt bằng, sử dụng nhân công, xe nâng hoặc thiết bị nâng phù hợp để đưa dàn lạnh lên cao.

Trong quá trình nâng cần bố trí người hướng dẫn, kiểm soát thiết bị và tránh va chạm với kết cấu, hệ thống kỹ thuật xung quanh.

Sau khi đưa máy lên, tiến hành cố định thiết bị vào các ty treo và điều chỉnh cao độ.

Bước 4: Kiểm tra độ cân bằng

Sử dụng nivo để kiểm tra độ cân bằng của dàn lạnh theo yêu cầu của nhà sản xuất.

Dàn lạnh phải được treo chắc chắn, không bị nghiêng lệch hoặc rung lắc trong quá trình vận hành.

Việc căn chỉnh cao độ cần được thực hiện cẩn thận để đảm bảo mặt nạ cassette sau khi lắp đặt nằm cân đối với trần hoàn thiện.

Bước 5: Kết nối đường ống đồng và nước ngưng

Tiến hành kết nối các đầu ống đồng với dàn lạnh theo đúng đường kính và quy cách đầu nối.

Đường ống nước ngưng được kết nối với đầu thoát nước của máy, đảm bảo kín nước và có độ dốc phù hợp.

Các vị trí đấu nối phải được kiểm tra kỹ trước khi bọc bảo ôn và đóng trần.

Bước 6: Hoàn thiện mặt nạ cassette

Sau khi hoàn thành các công việc kỹ thuật phía trên trần, tiến hành lắp mặt nạ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Điều chỉnh ty treo để mặt nạ áp sát và cân đối với mặt trần, không để xuất hiện khe hở hoặc tình trạng lệch mặt nạ.

Lắp đặt lưới lọc gió, kiểm tra cánh đảo gió và các chi tiết đi kèm trước khi nghiệm thu.

4.2. Lắp đặt máy lạnh treo tường

Bước 1: Định vị vị trí lắp đặt

Căn cứ bản vẽ thiết kế để xác định vị trí lắp dàn lạnh trên tường.

Vị trí lắp đặt cần đảm bảo khoảng cách phù hợp với trần, hai bên tường và các vật cản xung quanh. Không bố trí máy tại vị trí làm cản trở luồng gió hoặc gây khó khăn cho việc vệ sinh, bảo trì.

Bước 2: Lắp đặt tấm giá đỡ

Sử dụng thước và máy laser để xác định cao độ, đánh dấu vị trí khoan.

Tiến hành khoan lỗ, lắp tắc kê và cố định tấm giá đỡ lên tường.

Giá đỡ phải được lắp chắc chắn, đúng phương ngang và đủ khả năng chịu tải của thiết bị.

Bước 3: Chuẩn bị đường ống kết nối

Xác định vị trí lỗ xuyên tường để đưa ống đồng, dây điện và ống nước ngưng ra ngoài.

Lỗ xuyên tường cần được khoan với độ dốc phù hợp về phía ngoài để hạn chế nước mưa thấm ngược vào trong nhà.

Sau khi khoan, cần vệ sinh lỗ và lắp ống bảo vệ tại vị trí xuyên tường khi cần thiết.

Bước 4: Lắp đặt dàn lạnh

Đưa dàn lạnh lên tấm giá đỡ, căn chỉnh đúng vị trí và đảm bảo máy được khóa chắc chắn vào giá treo.

Tiến hành kết nối ống đồng, dây điện và đường ống nước ngưng theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Bước 5: Kiểm tra hoàn thiện

Kiểm tra độ chắc chắn của giá đỡ, độ cân bằng của máy và tình trạng các đầu nối.

Đảm bảo đường ống nước ngưng không bị gấp khúc, chèn ép hoặc tạo điểm võng gây đọng nước.

4.3. Lắp đặt máy lạnh âm trần nối ống gió loại cục bộ

Đối với máy lạnh âm trần nối ống gió loại cục bộ, dàn lạnh được lắp giấu phía trên trần và kết nối với hệ thống ống gió cấp, hồi.

Bước 1: Định vị vị trí dàn lạnh

Căn cứ bản vẽ thiết kế để xác định vị trí lắp đặt, cao độ và hướng kết nối ống gió.

Cần kiểm tra khoảng không gian phía trên trần để đảm bảo đủ diện tích lắp máy, kết nối ống đồng, ống nước ngưng và thực hiện bảo trì.

Bước 2: Lắp đặt hệ thống ty treo

Đánh dấu các vị trí khoan ty treo trên kết cấu bê tông hoặc kết cấu chịu lực được thiết kế.

Lắp đặt ty ren, thanh treo và các phụ kiện cố định theo đúng tải trọng của thiết bị.

Bước 3: Đưa dàn lạnh lên giá đỡ

Sử dụng thiết bị nâng hoặc nhân công phù hợp để đưa dàn lạnh lên vị trí.

Cố định thiết bị vào giá treo, kiểm tra độ cân bằng và điều chỉnh cao độ theo bản vẽ.

Bước 4: Kết nối đường ống kỹ thuật

Kết nối đường ống đồng dẫn môi chất lạnh, đường ống nước ngưng và hệ thống ống gió theo thiết kế.

Các vị trí kết nối ống đồng phải có đủ khoảng trống để thao tác loe, siết đầu nối hoặc hàn nối khi cần thiết.

Bước 5: Kiểm tra cửa bảo trì

Bố trí cửa thăm trần tại vị trí phù hợp để thuận tiện kiểm tra bộ lọc, máng nước ngưng, quạt và các bộ phận cần bảo trì.

Không đóng kín trần khi chưa hoàn thành việc kiểm tra các đầu nối và công tác thử nghiệm liên quan.

5. Biện pháp thi công lắp đặt dàn nóng

5.1. Định vị vị trí lắp đặt dàn nóng

Dàn nóng có nhiệm vụ thải nhiệt ra môi trường bên ngoài. Vì vậy, vị trí lắp đặt phải đảm bảo thông thoáng, không bị cản trở luồng hút và luồng thổi gió.

Trước khi lắp đặt cần kiểm tra vị trí theo bản vẽ thiết kế, khoảng cách với tường và các vật cản, khả năng chịu tải của bệ đỡ hoặc kết cấu treo, điều kiện tiếp cận để bảo trì và tuyến đi đường ống đồng từ dàn nóng đến dàn lạnh.

Không bố trí dàn nóng tại vị trí kín gió hoặc nơi khí nóng thải ra có thể bị hút ngược trở lại thiết bị.

5.2. Lắp đặt giá đỡ dàn nóng

Đối với dàn nóng đặt trên sàn hoặc mái, tiến hành kiểm tra bệ bê tông hoặc kết cấu đỡ theo bản vẽ. Đối với dàn nóng treo tường, sử dụng giá đỡ thép có khả năng chịu tải phù hợp với trọng lượng thiết bị. Các bước thực hiện gồm:

• Đo đạc và xác định chính xác vị trí lắp đặt giá đỡ.
• Khoan lỗ, lắp bulông nở hoặc phụ kiện neo phù hợp với kết cấu.
• Cố định giá đỡ và kiểm tra độ chắc chắn trước khi đặt thiết bị.
• Lắp đệm cao su chống rung tại các vị trí tiếp xúc giữa chân máy và giá đỡ.
• Kiểm tra cao độ và độ cân bằng của giá đỡ trước khi đưa dàn nóng lên.

Kích thước giá đỡ, quy cách thép và phương pháp neo phải được lựa chọn theo tải trọng thực tế, điều kiện kết cấu và yêu cầu kỹ thuật của dự án.

5.3. Đưa dàn nóng vào vị trí

• Tùy theo trọng lượng thiết bị và điều kiện vận chuyển, có thể sử dụng nhân công, xe nâng, pa lăng hoặc xe cẩu để đưa dàn nóng đến vị trí lắp đặt.
• Trước khi nâng cần kiểm tra trọng lượng thiết bị, điểm móc nâng và khả năng chịu tải của phương tiện.
• Trong quá trình nâng hạ, phải bố trí người cảnh giới và kiểm soát khu vực phía dưới, không cho người không có nhiệm vụ đi vào vùng nguy hiểm.
• Khi đặt máy lên giá đỡ, cần căn chỉnh đúng vị trí chân đế, lắp bulông và siết chặt các đai ốc.
• Đệm cao su chống rung phải được lắp đầy đủ để hạn chế truyền rung động từ máy ra kết cấu công trình.

5.4. Kiểm tra và cố định dàn nóng

Sau khi lắp đặt, tiến hành kiểm tra độ chắc chắn của thiết bị và giá đỡ.

Dàn nóng phải được đặt cân bằng, không bị nghiêng lệch hoặc rung lắc bất thường.

Khoảng cách thông thoáng xung quanh thiết bị phải tuân thủ tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất. Không sử dụng một kích thước khoảng cách cố định cho mọi model máy lạnh vì yêu cầu có thể khác nhau tùy theo cấu tạo và công suất thiết bị.

6. Biện pháp thi công đường ống đồng dẫn môi chất lạnh

Đường ống đồng là hạng mục quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất làm lạnh và độ ổn định của máy lạnh cục bộ.

Quá trình thi công phải đảm bảo đường ống sạch, kín, không bị móp méo và được bảo ôn đầy đủ.

6.1. Xác định tuyến đường ống đồng

• Căn cứ bản vẽ thi công để xác định tuyến đi ống đồng từ dàn nóng đến dàn lạnh.
• Sử dụng thước đo, máy laser hoặc thiết bị định vị phù hợp để xác định cao độ, vị trí giá đỡ và các điểm chuyển hướng.
• Khi lựa chọn tuyến ống cần hạn chế chiều dài và các đoạn uốn không cần thiết, tránh vị trí có nguy cơ va đập, không gây cản trở các hệ thống kỹ thuật khác và đảm bảo có đủ không gian thao tác tại các đầu nối.
• Đồng thời phải tuân thủ yêu cầu về chiều dài đường ống và chênh lệch cao độ giữa dàn nóng, dàn lạnh theo tài liệu kỹ thuật của thiết bị.

6.2. Lắp đặt giá đỡ đường ống

• Sau khi xác định tuyến ống, tiến hành đánh dấu các vị trí lắp đặt giá đỡ.
• Giá đỡ có thể sử dụng thanh treo, ty ren, đai treo hoặc các phụ kiện chuyên dụng tùy theo điều kiện lắp đặt.
• Đối với khu vực sàn bê tông, sử dụng tắc kê và phụ kiện neo phù hợp. Đối với khu vực kết cấu thép, sử dụng phụ kiện liên kết được phê duyệt.
• Khoảng cách giữa các giá đỡ phải phù hợp với đường kính ống, trọng lượng đường ống và yêu cầu kỹ thuật. Giá đỡ cần đủ chắc chắn để hạn chế võng, rung và chuyển vị trong quá trình vận hành.
• Tại vị trí tiếp xúc giữa ống đồng và giá đỡ cần có giải pháp bảo vệ lớp bảo ôn, tránh làm biến dạng hoặc rách lớp cách nhiệt.

6.3. Chuẩn bị và bảo quản ống đồng

• Trước khi thi công, kiểm tra chủng loại, đường kính và chiều dày ống đồng theo hồ sơ được phê duyệt.
• Ống đồng phải được bảo quản tại nơi khô ráo, sạch sẽ và tránh va đập.
• Hai đầu ống phải được bịt kín để ngăn bụi bẩn, hơi ẩm và tạp chất xâm nhập.
• Chỉ mở đầu ống khi chuẩn bị thực hiện thao tác cắt, nong, loe hoặc kết nối.
• Không sử dụng đoạn ống bị móp méo, nứt, thủng hoặc có dấu hiệu nhiễm bẩn bên trong.

6.4. Cắt và làm sạch ống đồng

• Sử dụng dao cắt ống đồng chuyên dụng để cắt đúng chiều dài yêu cầu. Không sử dụng cưa sắt hoặc phương pháp cắt tạo nhiều mạt kim loại có nguy cơ rơi vào bên trong đường ống.
• Sau khi cắt, kiểm tra mặt cắt phải phẳng và vuông góc với trục ống.
• Sử dụng dụng cụ doa hoặc dũa chuyên dụng để loại bỏ ba via tại mép trong và mép ngoài của ống.
• Trong quá trình làm sạch, cần hướng đầu ống xuống dưới hoặc có biện pháp thu gom để tránh mạt đồng rơi vào bên trong.
• Sau khi hoàn thành, kiểm tra lại miệng ống để đảm bảo không còn ba via và không làm biến dạng tiết diện.

6.5. Uốn ống đồng

• Đối với các đoạn ống cần chuyển hướng, sử dụng dụng cụ uốn chuyên dụng phù hợp với đường kính ống.
• Đánh dấu vị trí cần uốn, đưa ống vào dụng cụ và thực hiện thao tác từ từ để tạo góc uốn theo yêu cầu.
• Không uốn gấp hoặc tạo bán kính cong quá nhỏ vì có thể làm móp ống, giảm tiết diện lưu thông môi chất lạnh.
• Sau khi uốn cần kiểm tra bề mặt ống, đảm bảo không có vết nứt, móp hoặc biến dạng bất thường.

6.6. Nong và loe ống đồng

• Tùy theo phương pháp kết nối của thiết bị, tiến hành nong hoặc loe ống đồng bằng dụng cụ chuyên dụng.
• Đối với mối nối loe, cần thực hiện đúng kích thước và góc loe theo yêu cầu của nhà sản xuất.
• Bề mặt loe phải nhẵn, đều, không nứt và không bị lệch tâm.
• Khi kết nối, đặt đầu loe đúng vị trí, siết đai ốc bằng dụng cụ phù hợp và sử dụng cờ lê lực theo thông số quy định.
• Không siết quá lực vì có thể làm nứt đầu loe hoặc hư hỏng ren kết nối.

6.7. Hàn nối ống đồng

• Đối với các vị trí cần hàn nối, chuẩn bị đầy đủ dụng cụ hàn, vật liệu hàn và thiết bị bảo hộ.
• Trước khi hàn cần làm sạch bề mặt tiếp xúc, kiểm tra độ khít giữa các đoạn ống và đảm bảo vị trí hàn không bị nhiễm bẩn.
• Trong quá trình hàn, thực hiện thổi khí nitơ lưu lượng thấp qua bên trong đường ống theo quy trình kỹ thuật phù hợp nhằm hạn chế hình thành lớp oxit đồng bên trong.
• Người thực hiện cần điều chỉnh nhiệt độ và ngọn lửa phù hợp, tránh nung quá nóng làm ảnh hưởng đến chất lượng ống đồng.
• Sau khi hàn, để mối nối nguội tự nhiên, kiểm tra chất lượng bề mặt và làm sạch khu vực hàn.
• Các vị trí hàn phải được để lộ để phục vụ công tác kiểm tra và thử kín trước khi hoàn thiện bảo ôn.

6.8. Lắp đặt và bảo ôn đường ống đồng

• Sau khi gia công, tiến hành đưa đường ống vào giá đỡ và cố định theo tuyến đã được duyệt.
• Các đoạn ống phải được bố trí gọn gàng, không bị xoắn, gấp khúc hoặc chịu lực kéo tại các đầu nối.
• Tiến hành bọc bảo ôn cách nhiệt cho từng đường ống theo yêu cầu thiết kế và hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Các mối nối bảo ôn phải được dán kín, đảm bảo không xuất hiện khe hở gây đọng sương.
• Đối với những vị trí hàn hoặc kết nối cần kiểm tra, chỉ hoàn thiện lớp bảo ôn sau khi công tác thử kín đạt yêu cầu.

7. Biện pháp thi công đường ống nước ngưng

• Đường ống nước ngưng có nhiệm vụ thu gom và dẫn nước phát sinh trong quá trình làm lạnh từ dàn lạnh đến điểm thoát nước.
• Nếu thi công không đúng kỹ thuật, hệ thống có thể xảy ra hiện tượng tràn nước tại máng hứng, rò rỉ hoặc thấm trần.

7.1. Xác định tuyến ống nước ngưng

• Căn cứ bản vẽ thiết kế để xác định điểm kết nối, hướng đi và cao độ đường ống.
• Tuyến ống cần đảm bảo độ dốc liên tục theo hướng thoát nước, không tạo điểm võng hoặc đoạn ống bị nâng cao gây đọng nước.
• Đường ống cần được bố trí tránh xung đột với hệ thống điện, ống gió và các hệ thống kỹ thuật khác.

7.2. Lắp đặt giá đỡ và đường ống

• Tiến hành lắp giá đỡ theo tuyến đã định vị.
• Đường ống nước ngưng được kết nối với đầu thoát nước của dàn lạnh bằng phụ kiện phù hợp.
• Các mối nối phải kín nước, không bị tuột hoặc rò rỉ trong quá trình vận hành.
• Tại những vị trí cần thiết, bố trí cửa vệ sinh hoặc điểm kiểm tra để thuận tiện xử lý khi đường ống bị tắc.

7.3. Kiểm tra khả năng thoát nước

• Sau khi lắp đặt, tiến hành cấp nước thử vào máng hứng hoặc đầu thu nước ngưng của dàn lạnh.
• Quan sát quá trình thoát nước tại điểm xả, kiểm tra các mối nối và toàn bộ tuyến ống.
• Đảm bảo nước thoát liên tục, không bị trào ngược hoặc rò rỉ ra khu vực trần.
• Đối với thiết bị có bơm nước ngưng, cần kiểm tra hoạt động của bơm và thiết bị bảo vệ theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

8. Biện pháp thi công đấu nối điện

8.1. Kiểm tra nguồn điện

• Trước khi đấu nối, kiểm tra nguồn cấp điện theo yêu cầu của thiết bị.
• Các thông số cần kiểm tra gồm điện áp, số pha, tần số, công suất và dòng điện định mức.
• Nguồn điện phải được cấp qua thiết bị bảo vệ phù hợp, đảm bảo an toàn trong quá trình vận hành.

8.2. Đấu nối dây nguồn và dây điều khiển

• Tiến hành đấu nối dây nguồn, dây liên kết giữa dàn nóng và dàn lạnh theo đúng sơ đồ điện của nhà sản xuất.
• Không tự ý thay đổi vị trí đấu nối hoặc quy cách dây dẫn khi chưa có căn cứ kỹ thuật.
• Các đầu dây phải được siết chặt, đánh dấu rõ ràng và bố trí gọn trong hộp đấu dây.

8.3. Kiểm tra nối đất và an toàn điện

• Kiểm tra dây tiếp địa của thiết bị và đảm bảo liên kết đúng yêu cầu thiết kế.
• Các mối nối điện phải được cách điện đầy đủ, không để dây dẫn hở hoặc tiếp xúc với các bộ phận kim loại không được bảo vệ.
• Trước khi cấp điện chạy thử, cần kiểm tra lại toàn bộ đầu nối và thiết bị bảo vệ.

9. Công tác thử kín đường ống bằng khí nitơ

Sau khi hoàn thành lắp đặt và kết nối đường ống đồng, tiến hành thử kín để kiểm tra khả năng giữ áp và phát hiện rò rỉ.

9.1. Chuẩn bị thử kín

• Kiểm tra các mối nối, đầu loe, vị trí hàn và các van kết nối.
• Sử dụng khí nitơ khô, bộ điều áp và đồng hồ đo áp suất có dải đo phù hợp.
• Việc thử áp phải được thực hiện theo đúng quy trình của nhà sản xuất và giới hạn chịu áp của thiết bị. Không được sử dụng oxy hoặc khí nén thông thường để thay thế nitơ trong công tác thử kín.

9.2. Tiến hành thử áp

• Kết nối bình nitơ với hệ thống đường ống thông qua bộ điều áp.
• Tăng áp từ từ theo từng cấp, đồng thời kiểm tra các mối nối và theo dõi đồng hồ áp suất.
• Tài liệu gốc có nêu quy trình tăng áp qua các cấp 3 kg/cm², 15 kg/cm² và mức tham khảo 40 kg/cm² đối với R410A, 28 kg/cm² đối với R22, sau đó giữ áp trong 24 giờ.
• Tuy nhiên, các mức áp suất này không được mặc nhiên áp dụng cho mọi máy lạnh cục bộ. Áp suất thử thực tế phải căn cứ vào loại môi chất lạnh, model thiết bị, áp suất thử do nhà sản xuất quy định và giới hạn chịu áp của từng bộ phận trong hệ thống.
• Trong quá trình thử, sử dụng dung dịch kiểm tra rò rỉ chuyên dụng tại các vị trí kết nối để phát hiện bọt khí.

9.3. Đánh giá kết quả thử kín

• Theo dõi đồng hồ áp suất trong thời gian thử nghiệm.
• Nếu áp suất giảm bất thường, cần kiểm tra lại toàn bộ các mối nối, vị trí hàn và đầu kết nối.
• Khi phát hiện rò rỉ, xả áp an toàn, xử lý lại vị trí lỗi và tiến hành thử lại.
• Chỉ chuyển sang công đoạn hút chân không khi hệ thống đạt yêu cầu thử kín.

10. Công tác hút chân không

• Hút chân không là công đoạn quan trọng nhằm loại bỏ không khí và hơi ẩm còn tồn tại bên trong đường ống môi chất lạnh.
• Nếu thực hiện không đạt yêu cầu, hơi ẩm và khí không ngưng có thể ảnh hưởng đến hiệu suất làm lạnh, áp suất vận hành và độ bền của máy nén.

10.1. Chuẩn bị thiết bị hút chân không

• Sau khi hoàn tất thử kín, xả khí nitơ ra khỏi hệ thống theo quy trình an toàn.
• Kết nối máy hút chân không với van service hoặc các vị trí kết nối phù hợp theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Sử dụng đồng hồ đo chân không chuyên dụng để kiểm tra độ chân không. Không chỉ dựa vào đồng hồ áp suất gas thông thường để đánh giá chất lượng hút chân không.

10.2. Tiến hành hút chân không

• Khởi động máy hút chân không và thực hiện hút theo thời gian, mức chân không yêu cầu của nhà sản xuất.
• Thời gian hút phụ thuộc vào chiều dài đường ống, thể tích hệ thống, điều kiện môi trường và khả năng của máy hút.
• Tài liệu gốc đề cập thời gian hút tham khảo khoảng 2 giờ và mức áp suất khoảng -100,7 kPa, tương đương khoảng -755 mmHg. Đây là thông số tham khảo trong tài liệu, không phải yêu cầu cố định cho mọi thiết bị.
• Cần ưu tiên giá trị chân không theo đơn vị micron hoặc thông số kỹ thuật do nhà sản xuất quy định khi có yêu cầu cụ thể.

10.3. Kiểm tra khả năng giữ chân không

• Sau khi đạt mức chân không yêu cầu, đóng van cách ly và ngừng máy hút.
• Theo dõi sự thay đổi áp suất trong thời gian kiểm tra theo hướng dẫn kỹ thuật.
• Nếu áp suất tăng bất thường, cần kiểm tra khả năng rò rỉ hoặc hơi ẩm còn tồn tại trong hệ thống.
• Chỉ hoàn thành công tác hút chân không khi kết quả kiểm tra đạt yêu cầu.

11. Công tác nạp môi chất lạnh bổ sung

• Đối với máy lạnh cục bộ, lượng môi chất lạnh thường được nạp sẵn trong dàn nóng theo chiều dài đường ống tiêu chuẩn do nhà sản xuất quy định.
• Nếu chiều dài đường ống thực tế vượt phạm vi nạp sẵn hoặc có yêu cầu bổ sung theo thiết kế, cần xác định chính xác lượng môi chất cần nạp.

11.1. Kiểm tra lượng môi chất lạnh

• Trước khi nạp, kiểm tra model thiết bị, loại môi chất lạnh và chiều dài đường ống thực tế.
• Tra cứu tài liệu kỹ thuật để xác định lượng môi chất nạp bổ sung tương ứng.
• Không tự ý nạp thêm gas chỉ dựa trên cảm nhận nhiệt độ hoặc áp suất tức thời.

11.2. Tiến hành nạp môi chất lạnh

• Sử dụng bình môi chất lạnh đúng chủng loại, đồng hồ nạp chuyên dụng và cân điện tử để kiểm soát khối lượng.
• Kết nối thiết bị nạp với cổng service theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
• Thực hiện nạp theo phương pháp được quy định cho từng loại môi chất và thiết bị.
• Đối với các loại môi chất lạnh dạng hỗn hợp, cần tuân thủ hướng dẫn nạp của nhà sản xuất để đảm bảo thành phần môi chất không bị thay đổi.

11.3. Kiểm tra sau khi nạp

• Sau khi hoàn thành, kiểm tra lại các đầu kết nối, van service và tình trạng rò rỉ.
• Ghi nhận khối lượng môi chất đã nạp bổ sung vào biên bản hoặc hồ sơ nghiệm thu.

12. Công tác chạy thử và kiểm tra vận hành

Sau khi hoàn thành lắp đặt, đấu nối điện, thử kín và hút chân không, tiến hành cấp điện chạy thử máy lạnh.

12.1. Kiểm tra trước khi chạy máy

• Trước khi cấp điện cần kiểm tra dàn nóng và dàn lạnh đã được cố định chắc chắn; đường ống đồng và lớp bảo ôn được lắp đặt hoàn chỉnh; đường ống nước ngưng đã được kiểm tra thoát nước; các đầu nối điện được siết chặt và cách điện đầy đủ; nguồn điện và thiết bị bảo vệ đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
• Đồng thời, kiểm tra khu vực xung quanh dàn nóng không có vật cản làm ảnh hưởng đến quá trình giải nhiệt.

12.2. Vận hành thử thiết bị

• Cấp nguồn điện và khởi động máy lạnh theo đúng hướng dẫn vận hành.
• Kiểm tra hoạt động của dàn lạnh, dàn nóng, quạt gió, máy nén và các chức năng điều khiển.
• Theo dõi tiếng ồn, độ rung và tình trạng hoạt động của thiết bị.
• Đảm bảo máy hoạt động ổn định, không xuất hiện cảnh báo lỗi hoặc hiện tượng bất thường.

12.3. Kiểm tra khả năng làm lạnh

• Sử dụng thiết bị đo phù hợp để kiểm tra nhiệt độ gió cấp, nhiệt độ phòng và các thông số vận hành cần thiết.
• Đối chiếu kết quả với yêu cầu thiết kế và tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất.
• Không đánh giá lượng môi chất lạnh chỉ dựa trên một thông số áp suất đơn lẻ, vì kết quả còn phụ thuộc vào nhiệt độ môi trường, chế độ vận hành và điều kiện tải của hệ thống.

12.4. Kiểm tra nước ngưng và độ rung

• Trong quá trình chạy thử, kiểm tra khả năng thoát nước ngưng của dàn lạnh.
• Quan sát các vị trí kết nối, máng nước và tuyến ống để phát hiện hiện tượng rò rỉ.
• Đồng thời kiểm tra độ rung của dàn nóng, dàn lạnh và giá đỡ. Nếu xuất hiện rung động hoặc tiếng ồn bất thường, cần xác định nguyên nhân và xử lý trước khi nghiệm thu.

13. Công tác nghiệm thu và bàn giao

Sau khi hoàn thành lắp đặt và chạy thử, nhà thầu tiến hành nghiệm thu nội bộ trước khi mời tư vấn giám sát và chủ đầu tư kiểm tra.

13.1. Nghiệm thu vật tư và thiết bị

• Kiểm tra chủng loại, model, công suất và số lượng máy lạnh đã lắp đặt so với hồ sơ được phê duyệt.
• Kiểm tra chất lượng ống đồng, bảo ôn, giá đỡ, phụ kiện và các vật tư liên quan.

13.2. Nghiệm thu công tác lắp đặt

• Kiểm tra vị trí, cao độ và độ chắc chắn của dàn nóng, dàn lạnh.
• Kiểm tra tuyến ống đồng, các vị trí kết nối và lớp bảo ôn.
• Kiểm tra độ dốc, khả năng thoát nước và tình trạng kín nước của đường ống nước ngưng.
• Kiểm tra hệ thống dây nguồn, dây điều khiển và tiếp địa.

13.3. Nghiệm thu thử nghiệm và vận hành

Hồ sơ nghiệm thu cần thể hiện kết quả thử kín đường ống, hút chân không và chạy thử thiết bị. Các nội dung kiểm tra gồm:

• Kết quả thử áp và tình trạng rò rỉ đường ống.
• Kết quả hút chân không và kiểm tra giữ chân không.
• Khối lượng môi chất lạnh bổ sung nếu có.
• Tình trạng vận hành của dàn nóng và dàn lạnh.
• Khả năng làm lạnh và thoát nước ngưng.
• Tình trạng tiếng ồn, rung động và các cảnh báo của thiết bị.

13.4. Hồ sơ bàn giao

Sau khi nghiệm thu đạt yêu cầu, nhà thầu lập và bàn giao các tài liệu liên quan:

• Bản vẽ hoàn công vị trí lắp đặt thiết bị và tuyến đường ống.
• Biên bản nghiệm thu vật tư đầu vào.
• Biên bản nghiệm thu công việc lắp đặt.
• Biên bản thử kín đường ống và hút chân không.
• Biên bản chạy thử và nghiệm thu vận hành.
• Tài liệu hướng dẫn sử dụng, vận hành và bảo trì thiết bị.
• Phiếu bảo hành và các tài liệu kỹ thuật của nhà sản xuất.

14. Biện pháp đảm bảo an toàn trong thi công

14.1. An toàn khi thi công trên cao

• Đối với công tác lắp đặt dàn lạnh cassette và máy lạnh âm trần nối ống gió, công nhân thường xuyên phải làm việc trên cao.
• Cần sử dụng giàn giáo, thang hoặc thiết bị nâng phù hợp với điều kiện thi công.
• Giàn giáo phải được kiểm tra trước khi sử dụng, đảm bảo chắc chắn và có biện pháp chống đổ ngã.
• Người lao động phải sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân, đặc biệt là dây an toàn khi làm việc tại vị trí có nguy cơ té ngã.

14.2. An toàn khi nâng hạ dàn nóng

• Trước khi nâng thiết bị cần kiểm tra tải trọng, phương tiện nâng và vị trí đặt máy.
• Không đứng bên dưới thiết bị đang được nâng hạ.
• Khu vực nâng phải được khoanh vùng và bố trí người hướng dẫn.
• Thiết bị sau khi đưa vào vị trí phải được cố định chắc chắn trước khi tháo dây hoặc dụng cụ nâng.

14.3. An toàn khi hàn ống đồng

• Khu vực hàn phải được dọn dẹp vật liệu dễ cháy và bố trí bình chữa cháy phù hợp.
• Người thực hiện phải sử dụng kính bảo hộ, găng tay và các phương tiện bảo vệ cần thiết.
• Bình khí phải được cố định chắc chắn, đặt ở vị trí thông thoáng và tránh nguồn nhiệt.
• Không thực hiện hàn tại khu vực có nguy cơ cháy nổ hoặc khi chưa có biện pháp kiểm soát an toàn phù hợp.

14.4. An toàn khi thử áp bằng nitơ

• Bình nitơ phải được cố định chắc chắn và sử dụng bộ điều áp phù hợp.
• Không tăng áp đột ngột hoặc vượt quá áp suất thử được phép của thiết bị và đường ống.
• Trong quá trình thử áp, không đứng trực diện tại các vị trí đầu nối hoặc khu vực có nguy cơ phát sinh sự cố.
• Sau khi hoàn thành phải xả áp theo quy trình an toàn trước khi tháo các thiết bị đo.

14.5. An toàn điện

• Trước khi đấu nối hoặc kiểm tra điện, phải cô lập nguồn điện và kiểm tra tình trạng mất điện.
• Sử dụng dụng cụ cách điện phù hợp và không thao tác khi tay hoặc khu vực làm việc bị ẩm ướt.
• Chỉ cấp điện chạy thử khi toàn bộ đầu nối đã được kiểm tra và đảm bảo an toàn.

15. Kết luận

Thi công máy lạnh cục bộ đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa công tác lắp đặt dàn lạnh, dàn nóng, đường ống đồng, đường ống nước ngưng và hệ thống điện. Trong đó, chất lượng gia công ống đồng, thử kín, hút chân không và kiểm tra vận hành có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất và tuổi thọ thiết bị.

Việc thực hiện đúng trình tự thi công, tuân thủ bản vẽ thiết kế và hướng dẫn của nhà sản xuất sẽ giúp hệ thống vận hành ổn định, hạn chế sự cố rò rỉ môi chất lạnh, đọng nước và rung ồn trong quá trình sử dụng.

Công ty TNHH Kỹ Thuật Công Nghệ Triều Minh cung cấp dịch vụ thi công lắp đặt máy lạnh cục bộ cho văn phòng, nhà hàng, cửa hàng, nhà xưởng và các công trình dân dụng, thương mại. Với đội ngũ kỹ thuật có chuyên môn và quy trình thi công rõ ràng, Triều Minh hướng đến việc đảm bảo chất lượng lắp đặt, tiến độ và an toàn cho từng hạng mục công trình.